'Totale aardappel weer tot waarde brengen'

Publicatiedatum: 14 oktober 2012

“We moeten de totale aardappel weer tot waarde brengen.” Dit is in één zin de ambitie van AVEBE in de biobased economy. Om die te realiseren, beschikt de onderneming over talrijke ideeën voor kansrijke programma’s. “Meer dan we kunnen financieren. We zullen keuzes moeten maken.”

In de ontvangsthal van het hoofdkantoor in Veendam valt het oog direct op een metershoog tableau. Het is in 1939 aangeboden door het personeel, bij het honderdjarig bestaan van een van de voorlopers van AVEBE, ‘s werelds grootste aardappelzetmeelonderneming. Het glas in lood laat tientallen producten zien die de onderneming toen al maakte uit de aardappel en zijn reststromen. Zoals zetmeel, lijm, dextrose, alcohol en eiwit.

“Eigenlijk doet de agro in Noord-Nederland al vanaf 1839 aan bioraffinage”, zegt CTO Marco Giuseppin. Om lachend te vervolgen: “De biobased economy is in feite in Groningen uitgevonden. In de negentiende eeuw werd alles van de aardappel gebruikt. Er was geen afval, de kringlopen waren gesloten.”

“Voor alles wat we maakten was ook een markt”, vult CEO Bert Jansen aan. “Zo verkochten we van restproducten gestookte alcohol.”
Dat beeld veranderde in de twintigste eeuw, toen kleine industrieën werden opgeschaald en zich gingen specialiseren. Jansen: “Bijvoorbeeld in alcohol. Daar konden wij met onze prijs niet tegenop.”

Zelf ging AVEBE zich concentreren op zetmeel- en eiwitproducten. Nevenactiviteiten werden afgestoten. Jansen: “Van de 2,5 miljoen ton aardappelen die wij jaarlijks binnenkrijgen, is ongeveer 20% zetmeel en eiwit. Die andere 80% is water met ‘dingetjes’ erin. Dat wordt ingedampt en gaat de lucht in, een kostenpost. Mijn definitie van biobased economy is dat we die 80% en daarmee de totale aardappel weer tot waarde brengen.”


Wat doen jullie daartoe al?

Jansen: “Tot begin jaren zeventig haalden we het eiwit niet uit de aardappel, maar ging het mee met het restwater. In campagnetijd had je hier in de omgeving witte kanalen en rivieren met schuim. Toen dat niet meer mocht, is een kookproces bedacht om het eiwit uit de aardappel te halen en tot waarde te brengen als veevoer. Maar dat proces verbruikt veel energie. Nu hebben we een innovatieve methode ontwikkeld om eiwitten bij kamertemperatuur, vrijwel zonder energie, te isoleren van aardappelvruchtwater. Dat levert tevens hoogwaardigere eiwitten op die je kunt toepassen in onder meer sportvoeding, cosmetica en farmacie. Hiermee liften we mooi mee met de trend van dierlijke naar plantaardige eiwitten.”

Giuseppin: “Een vergelijkbare route leggen we af met de verwaarding van vezels. Die kun je terugbrengen naar de akker, maar dat levert het minste op. Nu zijn we zover dat we met aardappelvezels de structuur van voedingsmiddelen kunnen verbeteren, zoals ketchup.”


Zoektocht

Maar AVEBE wil meer. Vandaar dat de onderneming zich heeft aangesloten bij het Dutch Biorefinery Cluster. Jansen: “Met onze zoektocht naar methoden om de aardappel meer te verwaarden, komen we soms in heel andere technologieën terecht. Die kunnen afleiden waarvoor AVEBE eigenlijk in het leven is geroepen. Daarom zoeken we via het Dutch Biorefinery Cluster bedrijven op om samen te werken.”

Giuseppin: “We verkennen samen nieuwe technologieën. Bijvoorbeeld om energiezuinig te drogen of om afvalwater te vergisten en er biogas van te maken. In een breder kader zoeken we naar een technologie om kleine hoeveelheden efficiënt uit waterstromen te halen. In de aardappel zitten bijvoorbeeld bloeddrukverlagende stoffen. En peptiden die de gezondheid bevorderen. Maar tot nu toe kan niemand die er commercieel, op grote schaal uithalen.”


Eigen business

Jansen constateert dat bedrijven veelal met hun eigen business bezig zijn. Daardoor zien ze weinig mogelijkheden daarbuiten. In het Dutch Biorefinery Cluster kijken ondernemingen juist verder. “Zo leveren wij al jaren aan de papierindustrie. Daarmee blijken we veel meer gemeen te hebben dan gedacht. Zo kun je onze vezels uitstekend toepassen in papier. De papierindustrie op haar beurt heeft nooit van het bestaan van onze vezels geweten.”

Giuseppin: “Via het Dutch Biorefinery Cluster hebben we ook een gezamenlijk onderzoeksvoorstel opgesteld om eiwitten uit agrarische reststromen te halen. Dat voorstel staat nu op de agenda van de overheid. Ook dat is de kracht van de handen ineen slaan.”
Jansen: “Het is buitengewoon belangrijk dat de biobased economy op de politieke agenda staat en dat we gebruik kunnen maken van subsidiestromen.”


Joint ventures

Jansen verwacht dat het huidige verkennen en onderzoek zal leiden tot joint ventures met andere bedrijven. Jansen: “Daarbij moeten we keuzes maken. In aardappelvruchtwater zitten namelijk ongelofelijk veel ingrediënten. Weliswaar in lage concentraties, maar wel heel veel. We hebben dan ook meer ideeën over kansrijke programma’s dan we kunnen financieren. Daar kunnen we ons helemaal aan vergalopperen.”


Hoe staat de vlag er over tien jaar bij?

Jansen: “Dan zijn de kringlopen gesloten en hebben we geen afvalwaterzuivering meer. We verbruiken veel minder energie en water, en we halen veel meer spullen uit het aardappelvruchtwater.”

Giuseppin: “Met eiwitten kun je ook enzymatische routes ontwikkelen. Enzymen kunnen bepaalde chemische reacties versnellen. Dan heb je minder chemicaliën nodig. Een ander voorbeeld is dat onze reststromen, gecombineerd met bijvoorbeeld die van Suiker Unie, de juiste mix vormen voor de fermentatie-industrie die er waardevolle chemicaliën van maakt.”

“Voor de toekomst is het belangrijk dat we de mindset veranderen naar het concept van bioraffinage. Dan kun je niet meer zo maar met een grondstof beginnen. Dan moet je eerst de dingen uit de aardappel halen die het belangrijkst zijn. Dat vergt een andere totaalaanpak.”

Reageer op dit bericht

Naam
E-mailadres
Schrijf uw bericht...

Overige berichten

Maart 2019

Oktober 2018

Mei 2018

Februari 2018

Oktober 2017

Augustus 2016

Juli 2016

Maart 2016

Februari 2016

September 2015

Augustus 2015

Juli 2015

Juni 2015

December 2014

Oktober 2014

Augustus 2014

Juli 2014

Mei 2014

April 2014

Februari 2014

Januari 2014

December 2013

November 2013

Oktober 2013

September 2013

Augustus 2013

Juli 2013

Mei 2013

April 2013

Augustus 2012

Juni 2012

Mei 2012

April 2012

Maart 2012

Januari 2012

November 2011

Oktober 2011

September 2011

Augustus 2011

Juni 2011

Mei 2011

April 2011

Februari 2011

Januari 2011

December 2010